Muzyka » Muzyka klasyczna

Muzyka mikrotonowa

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:34:31 +0000

Muzyka mikrotonowa - muzyka oparta na skali innej niż dwunastostopniowa skala chromatyczna typowa dla klasycznej muzyki europejskiej. W muzyce mikrotonowej oktawa dzielona jest, w zależności od przyjętej konwencji, na większą lub mniejszą ilość równych lub nierównych interwałów. Jednym z przykładów muzyki mikrotonowej jest muzyka oparta na ćwierćtonach. Oktawa może być podzielona na 13, 19, 22, 31, 53, 72 interwały itd. Każda skala ma swoje indywidualne zależności toniczne, typowe dla instrumentu i swoich oddanych zwolenników. Lista współczesnych kompozytorów mikrotonowych obejmuje setki nazwisk, lecz ich muzyka nie wychodzi poza wąskie grono kultowych fanów.
Do znanych dzieł mikrotonowych należą:

Pierre Boulez - Monodies en quarts de ton, II/15

Dodekafonia- kierunek we współczesnej muzyce klasycznej

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:31:03 +0000

Dodekafonia, muzyka dodekafoniczna - technika kompozytorska w muzyce współczesnej oparta na rozszerzonej gamie diatonicznej. W początkach XX wieku była to awangardowa technika w muzyce współczesnej wypracowana przez tzw. Drugą Szkołę Wiedeńską. Najwybitniejszymi jej przedstawicielami byli: Alban Berg, Schönberg i Anton Webern.
Podstawą dodekafonicznych (czyli dwunastotonowych) technik kompozytorskich jest odrzucenie tonalności. W konsekwencji tego neguje się fakt uprzywilejowania pewnych dźwięków jako mocnych punktów (np. tonika, dominanta, medianta). Pierwszym postulatem dodekafonii było więc, że każdy dźwięk z dwunastostopniowej skali jest jednakowo uprawniony. Drugim postulatem było, że żaden dźwięk nie powinien być powtórzony, dopóki nie zostaną użyte wszystkie dźwięki skali. Ciąg dźwięków, nazwany przez Schönberga szeregiem, porządkiem lub serią - po niemiecku Reihe, jest odpowiednikiem melodii w tradycyjnej teorii. Jeśli weźmie się po uwagę 11 interwałów w dwunastostopniowej skali, maksymalna możliwa liczba szeregów wynosi:
11! = 39916800
Co prawda, większość z nich nie spełniało norm estetycznych, lecz z formalnego punktu widzenia granice muzyki były bardzo szeroko wytyczone.
Nowa koncepcja, na pierwszy rzut oka dawała pełną swobodę kompozytorowi. Jednak istniały pewne zasady, których należało przestrzegać. Schönberg nazwał serię pierwotną Grundgestalt. Miała ona zapewnić dziełu muzycznemu logiczną spójność.

Neoklasycyzm w muzyce

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:29:28 +0000

Neoklasycyzm - kierunek w muzyce współczesnej nawiązujący do muzyki przeszłości, najczęściej klasycyzmu, lecz także i baroku lub muzyki dawnej. Kierunek ten rozwijał się w opozycji do awangardy muzyki współczesnej.
Podstawowymi postulatami neoklasycyzmu było:

* eksponowanie precyzyjnego rzemiosła kompozytorskiego
* prostota i logika stylu
* przejrzysta i zwarta forma

Kompozytorzy neoklasyczni nie odrzucali natomiast nowoczesnej harmonii ani instrumentacji.
Do najwybitniejszych przedstawicieli nurtu należeli:

* Igor Strawiński
* Bela Bartok
* Paul Hindemith
* Dymitr Szostakowicz
* Sergiusz Prokofiew

W Polsce:

* Grażyna Bacewicz
* Michał Spisak
* Witold Lutosławski

Krytycy tego kierunku często zarzucali mu jałowość, naśladownictwo, wsteczność. Dla innych neoklasycyzm był muzyczną emanacją socrealizmu. Zwolennicy tego kierunku pochwalali go zaś za powrót do korzeni i przywrócenie muzyce jej podstawowej funkcji - eksponowania piękna i budzenia pozytywnych odczuć estetycznych.
W literaturze anglosaskiej niekiedy używa się terminu Neoclassical w odniesieniu do jednego z stylów progresywnego rocka. Nie ma on jednak wiele wspólnego z neoklasycyzmem w opisanym powyżej sensie.

Surrealizm w muzyce

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:27:42 +0000

Surrealizm często określany jako Dadaizm - kierunek w muzyce leżący na pograniczu awangardy muzyki współczesnej, jazzu i rocka. Charakteryzuje się całkowitą swobodą oraz często przypadkowością tak w doborze środków jak i treści. Cechuje go brak jakiegokolwiek skrępowania. Niekiedy określany jako “artystyczna kakofonia”. Dla większości odbiorców kierunek nie jest traktowany jako muzyka, choć spełnia jej definicję.
Do artystów uprawiających ten kierunek należą:

* surrealism.tk
* The San Francisco Cacophony Society
* Nurce With Wound

Artystami, którzy zbliżyli się do tego kierunku lub sporadycznie wykorzystywali jego elementy:

* John Cage
* Frank Zappa
* Faust

Ekspresjonizm w muzyce

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:27:05 +0000

Ekspresjonizm - styl w muzyce współczesnej, niekiedy zaliczany do okresu późnego romantyzmu. Ekspresjonizm ma luźny związek z ekspresjonizmem w malarstwie. Zamierzeniem ekspresjonistów było oddanie wnętrza człowieka, jego emocji, często skrajnych lub chorobliwych, za pomocą środków muzycznych, głównie poprzez złożone harmonie, zmienność dynamiczną i nastrój oraz innowacyjną orkiestrację. Ekspresjonizm podobnie jak impresjonizm, uświadomił twórcom ograniczoną przydatność tradycyjnej tonalności, krępującej środki artystycznego wyrazu. Przyjmuje się, że okres ekspresjonizmu w muzyce zawiera się w latach 1905-1925, jednakże jego wpływy sięgają najnowszych czasów.
Do najwybitniejszych twórców ekspresjonistycznych należeli:

* Gustav Mahler
* Aleksandr Nikołajewicz Skriabin
* Alban Berg
* Anton Webern
* Mieczysław Karłowicz (w Polsce)

Impresjonizm w muzyce

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:26:30 +0000

Impresjonizm - styl w muzyce współczesnej, niekiedy zaliczany do okresu późnego romantyzmu. Impresjonizm, głównie związany z kulturą muzyczną Francji, lecz mający swe echa w innych krajach, jest muzycznym odbiciem impresjonizmu w malarstwie. Zamierzeniem impresjonistów było oddanie ulotnych wrażeń powstających z kontaktu z przyrodą lub fenomenów natury, za pomocą środków muzycznych. Były to głównie osiągane przez harmonię, zmienność dynamiczną oraz inowacyjną orkiestrację. Impresjonizm, podobnie jak ekspresjonizm, uświadomił twórcom ograniczoną przydatność tradycyjnej tonalności, krępującej środki artystycznego wyrazu.
Do najwybitniejszych twórców impresjonistycznych należeli:

* Claude Debussy
* Maurice Ravel
* Manuel de Falla
* Karol Szymanowski w Polsce.

Muzyka narodowa

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:25:43 +0000

Muzyka narodowa - kierunek w muzyce epoki romantyzmu i współczesnej polegający na inspiracji muzyką folklorystyczną kultur narodowych i regionalnych, zwykle tych, z którymi kompozytor był związany. Muzyka narodowa ograniczona jest do kultur europejskich. Dopiero w drugiej połowie XX wieku kompozytorzy współcześni sięgnęli do dorobku muzycznego kultur pozaeuropejskich i ten kierunek w muzyce nazywany jest Muzyką Świata. Muzyka narodowa oddana jest typowymi dla swojej opoki środkami. Do najwybitniejszych przedstawicieli muzyki narodowej, którzy swą twórczość w całości lub części poświęcili temu kierunkowi należą:

* Bela Bartok
* Antonin Dvorak
* Manuel de Falla
* Edvard Grieg
* Carl Orff
* Bederich Smetana

W Polsce:

* Fryderyk Chopin
* Henryk Górecki
* Witold Lutosławski
* Stanisław Moniuszko
* Karol Szymanowski

Muzyka klasyczna współcześnie

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:24:58 +0000

Muzyka współczesna - okres w muzyce, który rozpoczął się z końcem XIX wieku i trwa do naszych czasów. Muzyka współczesna, w odróżnieniu od poprzednich okresów, charakteryzuje się wielką różnorodnością kierunków, nurtów, stylów i postaw indywidualnych. Wiele z tych kierunków charakteryzuje się daleko posuniętym formalizmem oraz rewolucyjną estetyką. Obraz współczesnej muzyki dopełniają całkowicie nowe nurty wywodzące się z tradycji innych niż muzyka poważna takich jak jazz, rock, New Age czy World music.
Muzyka współczesna mieszcząca się w nurcie wyrosłym z muzyki poważnej wykształciła następujące kierunki:

* muzyka narodowa
* impresjonizm
* ekspresjonizm
* surrealizm
* neoklasycyzm
* prymitywizm
* muzyka dodekafoniczna
o serializm
* punktualizm
* aleatoryzm
* minimalizm
* muzyka mikrotonowa
* muzyka konkretna
* muzyka elektroniczna

Początki muzyki współczesnej sięgają późnego romantyzmu lub modernizmu, kiedy to powstały style muzyczne będące pomostem łączącym romantyzm z muzyką współczesną i w zależności od okoliczności mogą być zaliczane do jednej bądź do drugiej epoki. Style takie jak impresjonizm czy ekspresjonizm rozciągnęły formułę romantyczną do granic wytyczonych przez obowiązujące zasady teorii muzyki. Próba przekazania przez muzykę barw, wrażeń i nastrojów oraz konieczność ich zmian w obrębie dzieła, doprowadziły do skrajnej chromatyzacji materiału dźwiękowego, a w konsekwencji do rozpadu struktur tonalnych. Dla muzyków poszukujących nowych środków wyrazu ukształtowany ponad sto lat wcześniej system dur-moll był zasadniczym ograniczeniem. Pierwszym, który świadomie zburzył strukturę tonalną był Arnold Schönberg, dając początek muzyce dodekafonicznej. Uczniowie Schoenberga i jego następcy, przede wszystkim Alban Berg i Anton Webern rozwinęli jego koncepcję inicjując nurty serializmu i punktualizmu. Ich kontynuatorzy w drugiej połowie XX w. Bruno Maderna, Karlheinz Stockhausen, Witold Lutosławski, Henri Dutilleux, Milton Babbitt związani byli zarówno z serializmem, jak też z kierunkiem aleatoryzmu. Równolegle do Schoenberga powstały też inne koncepcje rezygnujące z tonalności, których autorami byli Charles Ives i Edgar Varese. Innym sposobem przezwyciężenia systemu tonalnego była mikrotonowość, reprezentowana przez Ernsta Kreneka i Henry’ego Partcha.
Rozwój technologii elektronicznej i nagraniowej spowodował rozwój muzyki konkretnej (1948 - Pierre Schaeffer) ielektronicznej (1953 - Herbert Eimert i Karlheinz Stockhausen). Kierunki te, oparte na technice elektronicznego przetwarzania i montażu dźwięków na taśmie magnetofonowej, w późniejszych latach określano wspólnie mianem muzyki eksperymentalnej. W latach 50-tych powstało kilka znaczących ośrodków - najczęściej przy rozgłośniach radiowych (Kolonia, Paryż, Mediolan) i uniwersytetach (Columbia-Princeton). W 1956 roku w Warszawie powstało Studio Eksperymentalne Polskiego Radia. Najwybitniejszym przedstawicielem tego kierunku w muzyce polskiej jest Bogusław Schaeffer.
Niejako na przekór tym eksperymentom tworzył się nurt neoklasyczny, który początkowo był powrotem do klasycznej równowagi środków kompozytorskich i wyrazu dzieła, a z czasem wszedł do arsenału środków stylistycznych jako jedna z technik stylizacji.
Ważnym kierunkiem w muzyce współczesnej lat 60-tych i 70-tych był minimalizm zainicjowany przez Terry’ego Rilleya, Steve’a Reicha i Philipa Glassa. Kierunek ten popularność zyskał dopiero w latach osiemdziesiątych, kiedy ustępował tworzącym się nie tylko na gruncie muzyki kierunkom postmodernistycznym, których istotną cechą jest wzajemne oddziaływanie pomiędzy współczesną muzyką poważną a muzyką jazzową i rockową oraz odkrywanie dorobku nieeuropejskich kultur muzycznych (Muzyka Świata).
Inni kompozytorzy

* Michael van der Aa
* Hans Abrahamsen
* George Benjamin
* Erik Bergman
* Leonard Bernstein
* Pierre Boulez
* John Cage
* Unsuk Chin
* Luigi Dallapiccola
* Henri Dutilleux
* Beat Furrer
* Detlev Glanert
* Heiner Goebbels
* H K Gruber
* York Höller
* Simon Holt
* Oliver Knussen
* Olli Kortekangas
* György Kurtag
* György Ligeti
* Magnus Lindberg
* Astor Piazzolla
* Harry Partch
* Giacinto Scelsi
* Franz Schreker
* Karel Szymanowski
* Jukka Tiensuu
* Michael Tippett

Muzyka romantyzmu

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:24:05 +0000

Romantyzm w muzyce obejmuje XIX wiek, w jego obrębie wyróżnia się dwie fazy:

1. romantyzm właściwy (I połowa XIX wieku)
2. neoromantyzm (II połowa XIX wieku)

Ten okres w muzyce bywa określany epoką pieśni. Symboliczny początek romantyzmu stanowi rok 1815 - wydanie pierwszej romantycznj pieśni F. Schuberta pt. Małgorzata przy kołowrotku. Kilkaset pieśni skomponowali również Moniuszko i Schumann.
W tym okresie powstaje również wiele dzieł o charakterze wirtuozowskim m.in. etiudy, kaprysy czy koncert.
Cechy romantyzmu w muzyce

* Uczuciowość
* Subiektywizm, indywidualizm twórców
* Synteza wszystkich sztuk. Silne związki z literaturą. Powstają liczne pieśni solowe z towarzyszeniem fortepianu, opery i utwory programowe (Obrazki z wystawy Musorgskiego, Karnawał zwierząt Saint-Saensa).
* Elementy narodowe i ludowe
* Tematyka fantastyczna i baśniowa
* Rozwój wirtuozostwa
* rozwój muzykowania domowego

Główni przedstawiciele romantyzmu w muzyce

* Franciszek Schubert
* Robert Schumann
* Feliks Mendelssohn
* Niccolo Paganini
* Edward Grieg
* Fryderyk Chopin
* Stanisław Moniuszko
* Henryk Wieniawski
* Carl Maria von Weber
* Johannes Brahms
* Hector Berlioz
* Antonín Dvořák
* Bedřich Smetana
* Franciszek Liszt
* Gustaw Mahler
* Anton Bruckner
* Ryszard Wagner
* Ryszard Strauss
* Camille Saint-Saëns
* Piotr Czajkowski
* Modest Musorgski

Muzyka w okresie klasycyzmu

Katarzyna — Tue, 13 Apr 2010 10:22:41 +0000

Styl klasycystyczny w muzyce ujawnił się w drugiej połowie XVIII wieku i trwał do lat 20. XIX wieku. Po barokowym bogactwie formalnym i upodobaniu do kontrastów zwrócono się ponownie w stronę wzorów klasycznych, to znaczy w kierunku umiaru i prostoty. Jak sądzono, była to muzyka nawiązująca do starożytnej, jednak ze względu na brak notacji nie znane są prawdziwe wykonania antycznej muzyki. Muzykę okresu klasycyzmu w Europie nazywamy po prostu muzyką klasyczną. Jest to muzyka homofoniczna i odznaczająca się symetryczną budową. Najczęstsze formy to rondo, wariacje i sonata. Wielkim centrum muzyki klasycznej stał się Wiedeń, dzięki tworzącym tam trzem wybitnym kompozytorom: Haydnowi, Mozartowi i Beethovenowi. Stworzyli one napawdę wspaniałe kompozycje,dzięki czemu ich nazwiska znane są do dziś.